Doorgaan naar hoofdcontent

De wondere wereld van therapie – Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Tijdens de behandeling voor mijn chronische klachten heb ik veel verschillende therapieën gevolgd. Al die therapievormen hebben een eigen insteek. Mijn ervaring is dat het effect voor een groot deel afhankelijk is van mijn eigen bereidheid om er mee aan de gang te gaan en van de bekwaamheid van de therapeut. Kortom ben ik er aan toe om te veranderen en is er een klik met de therapeut.

Eén van deze gedragstherapieën is de Acceptance and Commitment Therapie. Dit is de methode waar de behandeling in de kliniek voor psychosomatiek grotendeels op gebaseerd is. Ik heb van november 2017 tot mei 2018 in die kliniek verbleven. En op dit moment wordt dit ook gebruikt door mijn psychotherapeut tijdens onze gesprekken. Om voor mijzelf weer helder te krijgen wat de pijlers van deze therapie zijn en om mijn lezers te helpen met het vinden van een geschikte therapie, deel ik in deze blog mijn interpretatie van ACT.
ACT wordt bij veel verschillende klachten gebruikt, zoals bij angst, depressie en c…

Omgaan met pijn: Mindfulness

Aandachtig en bewust het leven leiden: wie wil dit nu niet? Zo eenvoudig als het klinkt, zo moeilijk is om het daadwerkelijk te doen. Toch is het een handig middel om jezelf niet te verliezen in gedachten naar het verleden of de toekomst. We hebben immers alleen het hier en nu. Ik vind het concept leven in het hier en nu een beetje zweverig klinken, maar tegelijk is het voor mij ontzettend waardevol. Aandachtig zijn in het moment helpt mij om beter te kunnen omgaan met mijn klachten. Het is immers zo dat mijn pijn of vermoeidheid er op dit moment in deze mate is en ik heb geen idee hoe het morgen of over een week is. Op goede momenten kan ik de gedachten daarover dan ook loslaten en accepteren dat dit het nu is.
Deze blog hoort bij de serie omgaan met chronische pijn en vermoeidheid* en is een vervolg op de blog Omgaan met pijn: Mediteren. 

Mindfulness is een begrip waar ik al jaren over hoor en lees in tijdschriften en boeken. Het passeert zo af en toe mijn leven. De verdieping heb ik gevonden tijdens een 8-weekse training die ik tijdens mijn nazorgtraject bij Altrecht heb gevolgd. Deze training is ontwikkeld voor mensen met psychosomatiek om te leren omgaan met de stress van chronisch ziek zijn door hun eigen innerlijke kracht in te zetten. Het helpt om handvatten te hebben hoe je kunt leren leven met deze klachten.

Een belangrijke onderdeel van mindfulness is stilstaan bij jezelf. In ons leven doen we veel op de automatische piloot en dat is een aantal gevallen ook helemaal prima. Denk hierbij aan tandenpoetsen, naar je werk rijden of de afwasmachine inruimen. Het zou veel te veel energie kosten om bij elke handeling na te denken.
Mensen met chronische klachten hebben vaak het contact met zichzelf en hun lichaam verloren, waardoor ze teveel op de automatische piloot doen en totaal niet bewust zijn van de staat waarin ze verkeren. Dit is voor mij heel herkenbaar. Het gevolg is dat ik over mijn grenzen heen ga en maar door blijf denderen. Uiteraard betaal ik altijd de tol en lig ik daarna gevloerd op de bank.

De makkelijkste manier om bewust in het leven te staan is door gebruik te maken van je zintuigen. Op het moment dat je in de tuin zit en de ademhaling in je buik voelt (voelen), de wind door de bomen hoort ruizen (horen), de bloeiende rozenstruik ziet (zien), de geur van een barbecue bij de buren waarneemt (ruiken), en de eerste slok van je cappuccino in de zon neemt (proeven), dan ben je helemaal in het hier en nu. Een mens kan maar één ding tegelijk en je zintuigen werken alleen in het nu. Een prachtige manier om mindful te leven. Een voorwaarde hiervoor is dat je je zintuigen gebruikt zonder oordelen of verwachtingen. Je volledig laten verrassen door wat je ervaart, aangezien elke situatie uniek is.
Ik doe deze oefening vaak als ik met de hond wandel en ik verzeild raak in de gedachtestroom in mijn hoofd. Als ik dan bewust ben van mijn zintuigen, voel ik dat ik weer land op aarde.

De vervolgstap is voor mij extra moeilijk, namelijk naar de pijn toe gaan en onderzoeken wat ik nu voel. Het liefst wil ik van de pijn weg en heb ik een hoofd vol gedachten erover. Mijn gedachten zijn gekoppeld aan de pijn en het ongemak. Hoe zwaarder de gedachten, hoe zwaarder de klachten. De uitdaging is om open en met volle aandacht naar de klachten te kijken en de gedachten erover los te laten. Het effect is dat ik mijn lichaam en de signalen ervan beter leer kennen. Dit helpt om beslissingen te namen waarbij ik niet continu in de overbelasting opereer. Het verrast mij soms, dat zelfs op momenten met veel pijn, ik positieve ervaringen kan hebben. Het is een langzame verschuiving van pijn als mijn vijand naar mijn pijn als mijn vriend (acceptatie).

Mijn gedachten voorbij laten zweven als wolkjes oefen ik dagelijks tijdens mijn meditatie. Ik probeer het tijdens de dag ook op verschillende momenten toe te passen, maar dit vind ik een stuk lastiger. Al zorgt de dagelijkse meditatie ervoor, dat ik gedurende de dag eenvoudiger gedachten kan laten passeren zonder mij eraan vast te klampen en mezelf ermee te identificeren.

Een andere invalshoek voor aandachtig leven is het omgaan met stress. We reageren automatisch op stress met zowel lichamelijke (hoge ademhaling, slaapproblemen) als mentale reacties (kort lontje, minder genieten). Mensen met chronische klachten hebben vaak last van chronische stress. Deze stress zorgt voor fysiologische veranderingen in het lichaam en geeft nog meer klachten.
Vaak hebben we het idee dat we geen invloed hebben op stress. Nu is er één ingenieus middel wat we altijd kunnen inzetten: bewustwording. Op het moment dat je met je volle aandacht bij de reacties van je lichaam bent en je bewust bent van de gedachten hierover, dan kun je er iets aan veranderen.  De ademhaling is de meest eenvoudige manier om te zien hoe het op een bepaald moment met je gaat. Een moment zitten met een hand op je buik, terwijl je je ademhaling observeert, kan de stress in je lichaam laten zakken.

Het is lastig om duidelijk te omschrijven wat mindfulness is en wat het voor mij betekent. Ik ben ook nog steeds lerende. Zo ben ik nu een boek over dit thema aan het lezen van Jelle Hermus “Leven met wind mee”, waardoor ik weer nieuwe inzichten krijg.
Samenvattend zou ik kunnen zeggen dat aandachtig leven ervoor zorgt dat er is wat er is (heden) zonder verstrikt te raken in wat is geweest (het verleden) of zou kunnen zijn (toekomst). Het is een lichter leven met verbinding en betekenis. Wat helpt jou om aandachtig te leven?

Deze week ben ik dankbaar voor de volgende drie dingen:

  1. Op vrijdag ben ik naar het afscheidsfeest van een oud-collega geweest in Zaandam. Toen ik nog leraar in opleiding was, was zij mijn stagebegeleider. Ze heeft mij geholpen om een echte docent te worden en het mbo te leren kennen. Daar ben ik haar nog steeds dankbaar voor en ze heeft een speciaal plekje in mijn hart. Het was ook gezellig om mijn andere oud-collega’s te zien. De totale activiteit was heftig, maar het was het absoluut waard.  
  2. Zaterdag hebben Frank en ik een duik in het zwembad genomen. Het is 1 minuut lopen vanaf ons huis en we hebben allebei een abonnement, waar we nog amper gebruik van hebben gemaakt. Het was heerlijk verkoelend, maar ontzettend druk. Net zo’n puzzel van “Waar is Wally? 😉 Daarna heerlijk in de tuin opgedroogd met een Gin tonic.
  3. Monty is een jaar bij ons. Op 2 juli 2018 hebben we met hem kennisgemaakt en hem opgehaald. Als ik nu terugkijk naar de filmpjes en foto’s van toen, zie ik hoe ontzettend hij gegroeid is. Ik ben zo dankbaar dat hij in mijn leven is. Het enthousiasme waarmee hij mij elke keer begroet, ook al ben ik alleen maar boven geweest om de was aan te zetten. De puppyfase en puberfase hebben allebei zijn uitdagingen gehad, maar de liefde van deze hond is zoveel meer dan de frustraties of vermoeidheid die er af en toe waren. Het is fantastisch dat ik de verzorging nu elke dag samen met Frank kan doen. Hiep Hiep Hoera!
Liefs, Fieni

NB. Voor het schrijven van deze blog heb ik gebruik gemaakt van het werkboek: training aandacht en bewustwording van Altrecht Psychosomatiek.

*In de serie omgaan met pijn zijn verder de volgende blogs verschenen:
Omgaan met pijn: Angst(aanvallen)
Omgaan met pijn: BEWEGEN

Reacties

Populaire posts van deze blog

Kennismaking

Mijn naam is Josephine aka Fieni en ik ben 33 jaar. Ik woon in Zaandam samen met mijn straathondje Monty van 6 maanden uit Montenegro. In december krijgen mijn vriend en ik de sleutel van ons nieuwe huis in Montfoort. Een dorp waar ik direct verliefd op ben geworden met alle ruimte om te wandelen aan de Hollandse IJssel. Een spannende nieuwe fase met een verbouwing, samenwonen en een nieuwe start samen.

In juli 2016 ben ik uitgevallen uit het arbeidsproces na het lopen van de Nijmeegse Vierdaagse: 4x40 km. Nu ben ik al blij als ik een rondje kan lopen met de hond. Ik was werkzaam als docent op het mbo en gaf les aan apothekers-, dokters- en tandartsassistenten.

Maar eigenlijk speelt ziekte een rode draad door mijn leven. Ik vind ontzettend veel leuk en heb de neiging om daar helemaal voor te gaan. Ik ben in al dat enthousiasme het contact met mijn lichaam kwijtgeraakt. Mijn leven kenmerkt zich door actie gevolgd door verplichte rust, waarbij hetgeen ik kan steeds minder wordt en de ru…

Naakt over de dam dansen

Het is makkelijker om naakt over de dam te dansen, dan om mijn verhaal te vertellen. Het is interessant hoe onze menselijke geest werkt: hoe verwachtingen, erbij willen horen en vooral niet opvallen, drijfveren zijn in het dagelijks leven. Met de keuze om mee te doen aan de documentaire van Brandpunt heb ik A gezegd om mijn verhaal in de openheid te brengen; nu zeg ik B door een blog te beginnen over mijn ervaringen, mijn leven.

De afgelopen twee jaar zijn zwaar geweest, loodzwaar. Pijn, of het nu fysiek of mentaal is en in mijn geval beide, zorgt voor een allesoverheersende deken die het dagelijks leven van minuut tot minuut beïnvloedt. Pijn vreet je op, net als angst. Het zuigt alle energie weg. Het is moeilijk om pijn te beschrijven, omdat het zo persoonlijk is.

De pijn zit bij mij in mijn benen en armen. Een soort vermoeidheid en verzuring, net alsof je heel hard gesport hebt en over je grenzen bent gegaan. Zoals het de dag erna voelt, als je eigenlijk te weinig gedronken en geget…

Geschiedenis deel 7: Mijn zoektocht naar een diagnose

Dit is voor mij één van de moeilijkste blogs om te schrijven. De periode waarin ik net geconfronteerd werd met mijn heftige klachten, was een extreem zwarte periode. Ik had mij eindelijk ziek gemeld op mijn werk, zodat er ruimte was om te herstellen. Alleen hoe herstel je van iets, waarvan je niet weet wat het is? Ik was doodsbang dat ik een vreselijke ziekte had en ik was tegelijk doodsbang dat er wellicht niets gevonden zou worden. Hoe leef je met iets waar van je niet weet wat het is? Ik wilde en wil nog steeds zo graag beter worden, dat ik van alles probeer om voortgang te ervaren. Er was in die periode juist vooral achteruitgang en onzekerheid. Ik verkeerde in een eenzame bubbel.
Mijn klachten waren een combinatie van extreme uitputting en continue pijn door mijn hele lichaam. Ik was ontzettend moe en tegelijk heel hyper door alle pijn, waardoor ik niet goed sliep. Ik had een soort verzuurde pijn in de spieren van mijn bovenbenen en bovenarmen. Veel van mijn gewrichten deden pij…